De
Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen (MESS of MtEvSS), kortweg
Staatsspoorwegen (SS) was een
particulier bedrijf dat op
26 september 1863 in
Den Haag werd opgericht om de spoorlijnen te exploiteren die door de
Staat der Nederlanden (SN) werden aangelegd. SS was vanaf
1868 gevestigd te
Utrecht in het gebouw dat nu bekend is als
HGB I van
NS. De Staat begon namelijk spoorwegen aan te leggen, omdat de ontwikkeling van het spoorwegnet in Nederland achterliep op de rest van
Europa, zie
Staatsaanleg van spoorwegen in Nederland. Aanleg door de Staat betekende echter niet exploitatie door de Staat, en hiervoor werd deze maatschappij opgericht. SS had niet altijd het monopolie op de
staatsspoorwegen. De overheid besliste per lijn welke maatschappij concessie kreeg voor de exploitatie.