Biocenoza (
gr. bios życie i
koinós wspólny) – zespół
populacji organizmów roślinnych (
fitocenoza), zwierzęcych (
zoocenoza) i mikroorganizmów (mikrobiocenoza) danego środowiska (
biotopu), należących do różnych gatunków, ale powiązanych ze sobą różnorodnymi czynnikami ekologicznymi i zależnościami pokarmowymi, tworzących całość, która pozostaje w przyrodzie w stanie
homeostazy (czyli
dynamicznej równowagi). Biocenoza oraz
biotop, czyli środowisko fizyczne (nieożywione) tworzą
ekosystem.