Zandberg (
Gronings:
Zanbaarge,
Drents:
Saandbarg) is een dorp in het noorden van
Nederland, dat deels in de
Groningse gemeente
Vlagtwedde en deels in de
Drentse gemeente
Borger-Odoorn ligt. Het dorp is in het begin van de
negentiende eeuw ontstaan als nederzetting in de
veenkoloniën. De eerste bewoners waren afkomstig uit het aangrenzende deel van
Duitsland. Zandberg is daardoor een van de
katholieke enclaves in Noord-Nederland. De naam dankt Zandberg aan de zandkop, die ook wel de Schaapsberg wordt genoemd, in de
groengronden langs de beek die stroomopwaarts van Zandberg Valtherdiep heette en stroomafwaarts
Mussel-Aa. Deze heuvel werd gebruikt om schapen te weiden en mogelijk hebben hier hutjes gestaan voor de hoeders van het vee. Het lag op de grens van de
marken
Onstwedde en
Valthe en werd door beide betwist. De
Semslinie besliste deze twist in het voordeel van Valthe.