Ambona (
gr. szczyt, podwyższenie), kazalnica – w budownictwie sakralnym miejsce służące
kapłanom do czytania tekstów
liturgicznych, głoszenia
kazań. Przybierała różne formy architektoniczne: od trybuny wspartej na
kolumnach (V-VI wiek) do konstrukcji zawieszonej na
ścianie lub
filarze z wejściem po schodkach. Ten drugi, najczęściej zachowany typ, rozwinięty w XVI wieku, złożony jest z korpusu-mównicy z parapetem (pulpitem), zaplecka i baldachimu.
Baldachim zdobi na podniebieniu zwykle gołębica, a wieńczy figura. Przykrycie pulpitu – w
kolorze dnia, nadaje ambonie charakter miejsca liturgicznego. W poprzednich epokach ambona była często bogato zdobiona, a w czasach
baroku przybierała wyszukane formy, np. łodzi. W niektórych kościołach były dwie a nawet trzy ambony, służące do dysput
[potrzebne źródło]. (w Polsce np. w
Bazylice św. Stanisława Biskupa Męczennika w Lublinie).