Kategoria (z
gr. kategorein – orzekać) – podstawowy zbiór
przedmiotów; element wyczerpującego podziału wszystkich bytów na najbardziej ogólne
gatunki i
rodzaje. Termin został utworzony przez
Arystotelesa, który wyróżnił dziesięć kategorii: kategorię
substancji i dziewięć kategorii przypadłościowych. Podziału tego dokonał na drodze rozróżnienia między podmiotem zdania (którymi jest substancja) a jego orzeczeniem (którymi są kategorie przypadłościowe) i analizy orzeczeń greckich, która doprowadziła do powstania listy kategorii przypadłościowych. Współcześnie Arystotlesowskiego podziału kategorii nie uznaje się przeważnie ani za wyczerpujący i spójny, ani za zgodny z naturą języka, dał on jednak podstawy do dalszych analiz pojęcia kategorii. Arystoteles wyróżnił następujące kategorie:
- Substancja (substancja konkretna, "coś") – np. ta oto książka
- Kategorie przypadłościowe:
- ilość – np. mały
- jakość – np. czerwony
- stosunek (relacja) – np. jest mniejszy
- miejsce – np. Mandżurii
- czas – np. wczoraj
- położenie – np. stoi
- posiadanie – np. jest ubrany
- działanie – np. chodzi
- doznawanie – np. jest mu zimno