Met het begrip
pastoraat wordt aangegeven dat iemand geestelijke verzorging krijgt. Degene die dit verleent wordt wel
pastor genoemd. Van oudsher is het begrip gekoppeld aan
christelijke geestelijke verzorging, die door een geestelijke wordt uitgevoerd. Vaak is dit een
pastoor,
dominee of
voorganger maar ook andere
kerkleden (al dan niet met een speciale functie op dit terrein) kunnen deze taak vervullen. Pastoraat wordt echter ook aangetroffen op plaatsen waar het slechts zijdelings met kerkelijk leven te maken heeft, zoals in studenten- of stadspastoraat. Verder bestaat er gevangenispastoraat en ziekenhuispastoraat. In de 20e eeuw bestond er ook industriepastoraat. Een bijzondere vorm van pastoraat is het bevrijdingspastoraat, waarin mensen van
demonische gebonden- en bezetenheid worden bevrijd, in de
Rooms-katholieke Kerk aangeduid als
exorcisme.